Alderdi Eguna

Alderdi Eguna 1977

Lehen Alderdi Eguna (1977): Aralarreko mendilerroan idatzitako historia

1977ko irailaren 25ean, Euzkadi Buru Batzarrak deituta, lehen Alderdi Eguna ospatu zen San Migel Aralarkoan. "Batasuna eta Indarra" lelopean, euskal abertzaletasunarentzat mugarri izango zen tradizio bati hasiera eman zitzaion, diktadura osteko garai politiko erabakigarri baten atarian.

Antolakuntza eta giro familiarra

Ekitaldiaren antolakuntza Txomin Saratxaga burukidearen esku geratu zen. Zuzendaritzatik dei berezia egin zen ekitaldira familiekin joateko, euskal alderdikideen harremanak berreskuratzeko jai-giro hurbil eta segurua bermatu nahian. Lau hamarkadako debeku eta ezkutuko bizitzaren ostean, ezinbestekoa zen elkar ikustea eta indarrak neurtzea.

Odisea errepidean eta gidari desagertua

Garaiko kronikek argi uzten dute Aralarrerako igoera ez zela erraza izan. Jendetza handiak eta Guardia Zibilak ezarritako errepideko kontrolek trafiko finik gabeko itxaronaldiak eragin zituzten. Adibide gisa, Zaldibarretik irten ziren batzuek zazpi ordu behar izan zituzten gailurrera iristeko, arratsaldeko bostetan bertaratuz.

Anekdoten artean, "Euzkadi" aldizkariak garraio batzuek ezarritako salneurri abusiboak salatu zituen. Baina eguneko ezustekorik handiena autobus gidari batek eman zuen: igoeraren erdian, ibilgailua utzi eta desagertu egin zen, bidaiari harrituak errepidean utzita eta gailurreko ekitaldietara iristeko aukerarik gabe.

Ekitaldi politikoak eta transmisioa

Egunak balio sinboliko handia izan zuen, espetxea eta exilioa bizi izan zuten buruzagi historikoek belaunaldi berriei lekukoa pasatzen baitzieten. Egitaraua goizeko 9etan hasi zen, orduoro ospatzen ziren mezekin.

Eguerdian ekitaldi politiko nagusiak hasi ziren:

• 11:00etan: Komunikatuen irakurketa.

• 11:30ean: Udal erakundeen desfile koloretsua.

• 12:00etan: Mitin nagusia. Bertan parte hartu zuten Arantzazu Amezagak (Lehendakari Leizaolaren mezua irakurriz), Felix Bilbaok (EGIren izenean), Manuel Irujok eta Carlos Garaikoetxeak.

• Publiko aurreko EBBren bilera baten ordez, alderdiaren norabidea finkatzen zuen adierazpen edo manifestu bat landu eta argitaratu zen.

Emozioa zeruan eta ustekabeko ziztada bat

Gailurreko une hunkigarrienak zerura begira bizi izan ziren. Alde batetik, fuselagean ikurriña margotua zuen avioneta batek Aralarko zerua zeharkatu zuen; bestetik, kometa baten gisa haizearekin jolasean zebilen ikurriña erraldoi batek bertaratutakoak liluratu zituen. Gainera, plaza osoak txalo zaparrada bero batekin zoriondu zuen Manuel Irujo, egun hartan bertan 86 urte betetzen zituena.

Osasun-balantzeari dagokionez, madrugonak eragindako ondoezen eta torzadura tipikoez gain, apendizitis kasu bat eta sugegorri baten ziztada jasan zuen bilbotar gazte baten kasua erregistratu ziren. Gazteak gaueko ospitalizazioa behar izan zuen Iruñean, egun historiko baten oroigarri bitxi gisa.

Aralarko lehen edizio hark hasiera eman zion gaur egun Forondako zelaietan ospatzen dugun hitzorduari, beti ere espiritu berberari eutsiz: euskal nazionalismo demokratikoaren indarra eta batasuna.