Primi Abad Gorostiza
Primitivo Abad Gorostiza, Primi Abad izenez ezaguna, euskal nazionalismoaren eta frankismoaren aurkako Erresistentziaren pertsonaia aipagarrienetako bat izan zen. Euskadiren askatasunaren eta defentsaren alde erakutsitako konpromisoak zazpi hamarkada baino gehiagoko ibilbidea izan zuen, Gerra Zibilaren aurreko urteetatik demokraziaren ezarpenera arte.
1930eko hamarkadan hasi zuen bere jarduera politikoa, ELA sindikatu abertzalean eta Euzko Aberkoi Batza erakundean sartuz. Azken hori EAJk sustatutako talde paramilitarra zen, eta 1936ko Gerra Zibila hasi zenean antolaketa-fasean zegoen. Urte bereko abuztuan, Bizkai Buru Batzarrak deitutako Artxandako kontzentrazio historikoan parte hartu zuen. Topaketa hura Euzko Gudarostea eratzeko abiapuntutzat jotzen da.
Gerra hasi zenean Arana Goiri Batailoian sartu zen gudari gisa, eta kapitain mailara iritsi zen. Kalamua, Milloi, Mañaria eta Sabigaingo fronteetan borrokatu zen, eta zauritua izan ondoren Amorebietako ospitalean artatu zuten. Sendatzen ari zela, berriro deitu zioten Araba Batailoiarekin batera 1937ko uztailaren 2an Ontzatik abiatu zen erasoaldian parte hartzeko. Ondoren Laredora joan zen, eta handik gutxira, Eusko Gudarosteko kide askorekin batera, atxilotu egin zuten. Zigorra bete ondoren askatasuna berreskuratu zuen.
Askatu ondoren ez zuen jarduera utzi. Álava Sarea izeneko erresistentzia-sare klandestinoan parte hartu zuen, eta sare hura desegin zuen errepresiotik ihes egitea lortu zuten kide bakanetako bat izan zen. Handik gutxira, EAJk Euzko Naia sare paramilitar klandestinoa antolatzeko ardura eman zion. Erakunde haren helburua Francoren erregimena eroriko balitz Hego Euskal Herrian ordena bermatzea zen, eta Primi Abad izan zen haren arduradun nagusia Bizkaian.
1944an sarea agerian geratu zenean, poliziaren jazarpenetik ihes egitea lortu zuen eta Ipar Euskal Herrira erbesteratu zen. Geroago, Parisen, estatubatuar armadak Cernay-la-Ville gazteluan trebatu zuen euskal komandoaren buru izendatu zuten. Talde haren egitekoa Euskadin ordena publikoa bermatzea zen, Francoren erregimena eroriko balitz. Unitate hura desegin ondoren, Euskal Brigadan jardun zuen eta mugaldeko basoetan lan egin zuen, aldi berean barneko erresistentziarako armak eta propaganda igarotzeko lanak eginez.
Klandestinitate garaian hainbat ezizen izan zituen, besteak beste "La Paloma", "El correo del Zar" eta "Miguel Strogoff", erbestea eta barneko erresistentzia lotzen zituen mezulari nekaezin gisa egin zuen lanaren ondorioz.
1945ean Euzko Gaztediko presidente hautatu zuten. 1950ean, berriz, Sabindiar Batza erakundearen sorreran parte hartu zuen, Sabino Aranaren pentsamendua zabaltzeko helburuz sortutako erakundea, eta haren zuzendaritza-batzordeko kide izan zen.
Frankismoa amaitu ondoren Muskizen bizi izan zen, eta handik EAJren berrantolaketan lagundu zuen. 1988an Sabino Arana Fundazioaren sortzaileetako bat izan zen, euskal nazionalismoaren ondare historiko, politiko eta kulturala zaindu eta zabaltzeko sortutako erakundearena.
Primi Abad 2005eko martxoaren 28an hil zen Muskizen. Bere bizitza osoan zehar Euskadiren askatasunaren, demokraziaren eta herriaren zerbitzuaren aldeko konpromiso sendoa erakutsi zuen, eta euskal erresistentziaren historian arrasto sakona utzi zuen.
