Euskal abertzaletasunaren kontakizunean ezinbestekoak diren pertsonen aurpegi eta istorioak, haien ideia, ekintza eta konpromisoek arrasto sakona utzi baitzuten gure herrian.
Bittori Etxeberria Agerrebere 1909an jaio zen Elizondon, Baztan bailaran (Nafarroa), eta frankismoaren aurkako erresistentzian nabarmendu zen emakumeetako bat izan zen. Gaztetatik bertatik konpromiso handia erakutsi zuen euskal gizartearen, kulturaren eta politikaren aldeko jardueretan.
1936ko Gerra Zibila hasi aurretik, Baztan aldeko bizitza politiko eta kulturalean parte hartu zuen modu aktiboan. Emakume Abertzale Batza erakundeko presidentea izan zen Elizondon, eta, aldi berean, Euzko Alderdi Jeltzalearen tokiko idazkari lanak ere bete zituen. Jarduera horien bidez, euskal kulturaren sustapenean eta ekimen sozial eta hezitzaileetan aritu zen, besteak beste euskararen erabilera eta hezkuntza bultzatuz.
1936ko uztailaren 18ko estatu kolpearen ondoren eta frankismoa ezarri zenean, errepresioa berehala zabaldu zen Nafarroan eta Euskal Herriko beste hainbat tokitan. Testuinguru horretan, Bitxori Etxeberria Álava Sarea izeneko sare klandestinoan sartu zen.
Sare horren helburua preso politikoei laguntza ematea, informazioa zabaltzea eta jazarritako pertsonak ihes egiten laguntzea zen. Jarduera horietan Pepita Etxano izengoitia erabili zuen, eta sarearen antolaketan eta harremanetan funtsezko zeregina bete zuen. Sare honek Euskadi hainbat tokitan kide eta laguntzaile ugari izan zituen, eta askok frankismoak jazartutako pertsonen aldeko elkartasun lanetan parte hartu zuten. Hala ere, 1940an frankistek sarea desegin zuten. Bittori Etxeberria urte bereko abenduaren 20an atxilotu zuten eta sareko beste kide batzuekin batera epaitu zuten.
Atxiloketaren ondoren hainbat urte eman zituen espetxean, eta 1940ko hamarkadaren erdialdera arte ez zuen askatasuna berreskuratu.
Bittori Etxeberriaren ibilbidea frankismoaren aurkako borrokan emakume askok izan zuten paper garrantzitsuaren adibide da. Bere lana eta konpromisoa euskal erresistentziaren memoriaren parte dira.
1 orrialdetatik 1.a, 6 elementutatik 1.etik 6.era