Euskal abertzaletasunaren kontakizunean ezinbestekoak diren pertsonen aurpegi eta istorioak, haien ideia, ekintza eta konpromisoek arrasto sakona utzi baitzuten gure herrian.
Manuel de Irujo Ollo: XX. mendeko euskal nazionalismoaren erreferente baten biografia
Manuel de Irujo Ollo (Lizarra, 1891ko irailaren 25a – 1981eko urtarrilaren 1a) XX. mendeko politikari garrantzitsuenetako bat izan zen. Bere ibilbide osoan zehar, euskal nazionalismoaren, demokraziaren eta giza eskubideen aldeko konpromiso irmoa erakutsi zuen.
Manuel de Irujok Orduñako Jesuiten ikastetxean egin zituen batxilergoko ikasketak, 1907an graduatuz. Bere prestakuntza akademikoarekin jarraituz, Deustuko Unibertsitatean Filosofia eta Letretako lizentziatura lortu zuen 1910ean, eta 1912an zuzenbidekoa. Ikasketak amaitu ondoren, abokatu gisa aritu zen.
Bizitza pertsonalari dagokionez, 1916ko urriaren 27an Aurelia Pozueta Aristizabalekin ezkondu zen. Bikoteak alaba bat izan zuen, Miren. Zoritxarrez, Manuel de Irujo 1918an alargundu zen.
Euzko Alderdi Jeltzalean (EAJ-PNV) bete-betean sartuta, Irujok lan politiko trinkoa garatu zuen hasieratik. Nafarroako autogobernuarekiko zuen konpromisoa 1919, 1921 eta 1923ko foru diputatu izateko hautagaitzetan islatu zen.
1936ko uztaileko altxamendu militarraren ostean eta Euskadiko Autonomia Estatutua onartzea ziurtatu ondoren, Manuel de Irujok gobernu-erantzukizun garrantzitsuak hartu zituen:
1936ko irailaren 25a: Errepublikako Gobernuaren zorro gabeko ministro izendatu zuten.
1937ko maiatza: Justizia Ministerioaren ardura hartu zuen.
1937ko ekaina: Dimisioa aurkeztu zuen, EAJren jarraibideei jarraituz, Errepublikako Gobernuak euskal gobernuari utzi zion babesgabetasun egoera salatzeko.
Egoera politiko konplexuaren aurrean, Irujok erbestera jo behar izan zuen. Londresen, Euskadiko Kontseilu Nazionala sortu zuen, Jose Antonio Agirre Lehendakariaren desagerpenaren ondoren euskal ordezkaritza instituzionala artikulatzeko helburuarekin. Irujok erakunde horren presidentetza hartu zuen. Ondoren, 1945etik 1947ra, erbestean zegoen Errepublikako Gobernuan ministro kargua bete zuen berriro.
Bere ikuspegi europarzalea 1972an aitortu zuten, Mugimendu Europarreko Penintsulako Kontseilu Federaleko ohorezko presidente izendatu zutenean, kontinentearen batasunaren alde printzipio demokratikoen pean egindako lan nekaezina nabarmenduz.
1977ko martxoaren 25ean, Manuel de Irujok bere erbeste luzea amaitu zuen, bere lurraldera itzuliz. Etapa demokratikoan, Nafarroako senatari eta foru parlamentari hautatu zuten. 1981eko urtarrilaren 1ean zendu zen, XX. mendeko euskal nazionalismoaren politikari gako gisa ondare ahaztezina utziz.
1 orrialdetatik 1.a, 9 elementutatik 1.etik 9.era