Bitxia

Alderdi Eguna 1977-2026

2026ko iraileko Bitxiak

2026an Alderdi Egunaren 50. edizioa ospatzen da, eta mende erdiko ibilbide horri lotuta dator iraileko Bitxiak. Hil honetan ikusgai dugun kartelak ospakizun honen historiara hurbiltzeko aukera ematen digu, Museoan irailean ikusgai dagoen erakusketa bereziarekin batera: 1977an lehen aldiz ospatu zenetik gaur egunera arte egindako Alderdi Egun guztietako kartelak biltzen dituen erakusketa.

Erakusketa Euskal Abertzaletasunaren Museoa - Museo del Nacionalismo Vasco eta Euzko Alderdi Jeltzalea - Partido Nacionalista Vasco erakundeen arteko lankidetzaren emaitza da. Kartelen bidez, bost hamarkadatan zehar Alderdi Egunaren irudia, mezuak eta bilakaera ezagutzeko aukera eskaintzen du.

Baina Alderdi Egunaren historia kartel eta irudietan ere gordetzen da. Museoaren argazki-funtsak Alderdi Egunari buruzko 100.000 argazki inguru biltzen ditu. Ondare fotografiko zabal hori urteetan zehar jasotako dohaintzei esker osatu da, eta pertsona eta une ugariren bidez ospakizun honen memoria gordetzen du.

Azken hilabeteotan, Museoaren sare sozialen bidez eta webguneko Argazki-funtsa atalean, bilduma zabal horren zati bat erakusten joan gara, Alderdi Egunaren edizio desberdinetako argazkiak ezagutaraziz. Lan horrek aurrera jarraituko du datozen urteetan ere: pixkanaka, funts honetako argazki gehiago katalogatu, digitalizatu eta erakusten joango gara.

Era berean, dohaintza berriak jasotzen jarraitzea espero dugu, Alderdi Egunari buruzko ondare fotografiko hau handitzen eta aberasten jarraitzeko. Argazki bakoitzak oroitzapen bat, pertsona batzuk eta une jakin bat gordetzen ditu, eta dohaintzei esker memoria hori guztion eskura jartzen jarrai dezakegu.

Horrela, Alderdi Egunaren 50. edizioa ospatzen den urte honetan, kartelak eta argazkiak elkarren osagarri bihurtzen dira, 1977tik gaur egunera arteko bost hamarkadetako historia eta memoria bisuala ezagutzeko.

Zer da Alderdi eguna?

Euzko Alderdi Jeltzaleak urtero ospatzen duen jaia da Alderdi Eguna. Jai hau 1977an ospatu zen lehen aldiz, eta militantziaren eta dozenaka milaka herritar demokratikoren topagune bihurtu da, ospakizun jendetsua ideia politiko konpartitu batzuen berrespen eta indartzearekin uztartzen duen jai giroan.

Diktadura frankistaren eta erbesteratzearen urte luzeek familiak eta lagunak bereizi zituzten. Beraz, berriro elkartu, elkartu eta elkarbizitzarako espazioak berreskuratzeko behar sakona zegoen. Testuinguru horretan, Euzkadi Buru Batzarrak, 1977ko abuztuaren 3an Gasteizen bilduta, Alderdi Eguna ospatzea erabaki zuen.

EAJ-PNVk lehen momentutik argi utzi zuen Alderdi Egunak ez duela Aberri Eguna ordezkatu nahi. Bere izateko arrazoia beste bat da: afiliatu, jarraitzaile eta jelkideentzako ospakizun eta topaketa egun bat sortzea, alderdi jeltzalearen espiritu kolektiboaren sugarra bizirik mantenduz.

Tradizioa duen data

Lehen edizioa 1977ko irailaren 25ean egin zen Aralarren, irailaren 29tik gertuen dagoen igandean, San Migel egunean, Euzko Alderdi Jeltzalearen zaindariaren egunean.

Ordutik, Alderdi Eguna, arau orokor gisa, iraileko azken igandean ospatu da. Salbuespenak egon dira: 1983an, ospakizuna atzeratu behar izan zenean, Euskadiri eragin zioten uholde larrien ondorioz; 1995ean, eguraldi hobea bermatzeko ahaleginean aurreratu zenean; eta 2016an, Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeengatik atzeratu zenean.

Topaleku bat

Lehenengo edizioetan, Alderdi Eguna ibiltaria izan zen. Ospakizuna Euskadiko hainbat tokitatik igaro zen, besteak beste, Aralar, Olarizu (Gasteiz), Aixerrota (Getxo), Itziar, Aiegi, Altube eta Salburua (Gasteiz), Forondako zelaietaraino (Gasteiz).

Bere bost hamarkadetako historian zehar, Alderdi Egunak bere izaera kolektibo handiari eutsi dio: urtero milaka pertsona biltzen dituen topaketa, elkarbizitza eta ospakizun politikorako gunea.

2026ko iraileko Bitxiak honekin batera, Euzko Alderdi Jeltzalea – Partido Nacionalista Vasco eta Euskal Abertzaletasunaren Museoa – Museo del Nacionalismo Vasco erakundeen arteko elkarlanaren emaitza den kartel erakusketa bat ikusi ahal izango da.

Kartel bakoitza garai baten, komunikatzeko modu baten eta ospakizun baten testigantza da, 1977ko lehen topaketa hartatik gaur egunera arte Euzko Alderdi Jeltzalearen eta Euskadiren historia garaikidearen parte dena.

"Bitxiak" hau Euzko Alderdi Jeltzalea – Partido Nacionalista Vasco eta Euskal Abertzaletasunaren Museoaren arteko elkarlanaren emaitza da, Alderdi Egunaren 50. edizioa dela eta