Aberri Eguna 1966. Zatiketaren hasiera
1966ko apirilaren 10eko Aberri Eguna mugarri historikoa izan zen, lehen aldiz abertzaletasunaren barne-kohesioa hautsi baitzen. Urte hartan, ospakizuna bera baino gehiago, euskal mugimenduaren barnean hazten ari ziren bi estrategia politikoen arteko pultsua bihurtu zen eguna.
Alde batetik, Euzko Jaurlaritzak, EAJk eta ANVk (baita PSOE, UGT eta CNT bezalako erakundeek ere) Gasteizera deitu zuten. Deialdi honek kutsu unitarioa zuen, diktaduraren aurkako indar guztiak batu nahian. "Gudari" edo "Alderdi" bezalako aldizkariek azpimarratu zutenez, 15.000 pertsona inguru hurbildu ziren Arabako hiriburura, poliziak ezarritako kontrol zorrotzak eta "Gasteizko setioa" gaindituz.
Bestetik, ETAk deialdi hausturaile bat egin zuen Irun-Hendaian. Haien ustez, Gasteizkoa deialdi "burgesa" zen eta PSOEk baldintzatuta zegoen (Nafarroa kanpoan uzteagatik). Jakin-eko artxiboek eta garaiko "Zutik!" aldizkariek gogorarazten dutenez, ETAk "langile eta sozialista" izaera eman nahi izan zion egunari, muga artifizialak gaindituz. Ekintza honek errepresio gogorra jasan zuen: poliziak tiroz erantzun zuen eta bi gazte zauritu ziren.
Gasteizko arrakasta jendetsuak eta Irun-Hendaiako tentsioak agerian utzi zuten euskal erresistentziaren barneko norabide aldaketa. Egun hartatik aurrera, Aberri Eguna ez zen soilik aberriaren aldeko festa bat izango, baizik eta euskal munduaren baitako eztabaida politikoaren ispilu nagusia.
Zatiketa politiko honen gainetik, ordea, Aberri Egunak bere indar simbolikoari eutsi zion herri-ospakizun gisa erbestean. Parisko Euskal Etxean, apirilaren 9an (larunbata), Euzkadiko Jaurlaritzako Lehendakariak eta talde partaideen ordezkariek hitza hartu zuten ekitaldi solemne batean. Igandean, hilak 10, Parisko euskal komunitateak egitarau zabala garatu zuen: meza kantatua Gerson kaperan, oturuntza jendetsua Euskal Etxean Lehendakaria buru zela, eta Emakume Abertzale Batza (EAB) erakundeak gaztetxuentzat antolatutako askaria. Ekintza hauek erakusten dute, estrategia desberdinen gainetik, Aberri Eguna euskal nortasunaren eta askatasun-egarriaren jai nagusia zela euskaldun guztientzat.