Argazki funtsa

Gerra Zibila 1936-1940

Gerra Zibileko Euskadiko irudiek gure historiako aldirik mingarrienetako batera hurbiltzen gaituzte. Haien bidez, gatazkak eragindako suntsipen materiala ez ezik, herritarren eguneroko sufrimendua ere ageri da: beldurra, gosea, erbestea, galera eta ziurgabetasuna. Gernika bezalako herriak, gerraren basakeriaren ikur unibertsala bihurtuak, betiko markatuta geratu ziren bonbardaketen eta indarkeriaren ondorioz.

Argazki hauek, halaber, garai haiek bizi izan zituztenen erresistentzia eta bizirauteko gaitasuna erakusten dute. Eskasiaren, errepresioaren eta familia askoren banaketaren erdian, bizitzak aurrera jarraitu zuen hondamendien eta isiltasunen artean. Irudi bakoitza ahaztu behar ez den memoria kolektibo baten lekukotasuna da, gerraren giza kostua ulertzeko eta gogoratzeko, gatazka orotan, porrot handiena beti pertsonek pairatzen dutela.

Menua Bildumak ikusi

Arana Goiri Batailoia

Batailoiak Sabino Arana Goiri, EAJren sortzailearen, izena hartu zuen, hura osatu zuten boluntarioen balio eta idealen ikur gisa.

Batailoiaren historian bi aldi nagusi bereizten dira. Lehenengoa 1936ko irailean hasi zen, Bilboko Begoña eta Deustu auzoetako gudariez osatutako unitatea eratu zenean. Prestakuntza labur baten ondoren, konpainiak Markinako frontera bidali zituzten, eta handik gutxira Intxortetako borroketan parte hartu zuten. Borroka gogor haiek galera handiak eragin zituzten, eta 1936ko urrian batailoia ia erabat desegin zen.

Handik aste gutxira, Arana Goiri izena mantenduz, batailoia berriro antolatu zen konpainia berriekin, Felipe Bediagaren agindupean. Bigarren etapa honetan 1937ko kanpainako gudurik esanguratsuenetako batzuetan parte hartu zuen, besteak beste Lekeition, Urkiolan eta Saibigainen. Azken honetan, 1937ko apirilaren 14an, Saigaingo gailurra berreskuratu zuen, baina galera handiak izan zituen, tartean Felipe Bediaga komandantearen heriotza.

Berrantolatu ondoren, Bizkaiaren aurkako erasoaldiaren garaian lurraldearen defentsan jardun zuen, Zamalloamendin, Burdin Hesian eta beste hainbat fronte-sektoretan borrokatuz, Bilbo erori arte. Ondorengo hilabeteetan Kantabriarantz atzera egin zuen, Euskadiko Armadaren berrantolaketan parte hartuz eta 1937ko udan garatutako defentsa-ekintzetan jardunez.

Euzko Gudarosteko beste unitate askoren antzera, Arana Goiri Batailoiaren ibilbide militarra Santanderreko kanpainaren amaierarekin bukatu zen. 1937ko abuztuaren 25ean, Santoñako inguruan Italiako CTVko tropen esku erori ziren bere gudariak. Horrela amaitu zen Euskadiko Armadaren lehen egunetatik bertatik jardun zuen batailoi baten historia, bere gudariek Euskadiko Gerra Zibileko borrokarik gogorrenetan erakutsitako konpromiso eta sakrifizioagatik nabarmendu zena.